Σάββατο 22 Απριλίου 2023

Μαθηματικές κατασκευές

 http://daskalosa.eu/glossa_e/e_glossa_kef.13.html#%CE%9C%CE%B1%CE%B8%CE%B7%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AD%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%BA%CE%B5%CF%85%CE%AD%CF%82

 Έτσι λοιπόν έχουμε τις καταλήξεις:
-ήμισι (αν το τελικό γράμμα του ακέραιου αριθμητικού είναι σύμφωνο) ή
-μισι (αν το τελικό γράμμα του ακέραιου αριθμητικού είναι φωνήεν)

Σημείωση: Όταν πρόκειται για πρόσθεση σε μία ακέραια μονάδα (ένας, μια, ένα) τότε στο αρσενικό (ένας) και στο θηλυκό (μια) η κατάληξη μετατρέπεται, αντίστοιχα, σε -ης και και αυτά είναι κλιτά, ενώ το τελικό ς του αρσενικού (ένα-ς) αποβάλλεται, δηλαδή:
ενάμισης, μιάμιση, ενάμισι
 

Λέμε λοιπόν:
Όταν προστίθεται μισό σε μία ακέραια μονάδα:
Ονομαστική: ενάμισης μήνας, μιάμιση ώρα, ενάμισι κιλό
Γενική: ενάμιση μήνα, μιάμισης ώρας, ενάμισι κιλού
Αιτιατική: ενάμιση μήνα, μιάμιση ώρα, ενάμισι κιλό

Πληθυντικός για μία ακέραια μονάδα δεν υπάρχει.

Όταν προστίθεται μισό σε περισσότερες από μία ακέραιες μονάδες:
Ονομαστική/Αιτιατική: δυόμισι μήνες, δυόμισι ώρες, δυόμισι κιλά
Γενική: δυόμισι μηνών, δυόμισι ωρών, δυόμισι κιλών
Ονομαστική/Αιτιατική: δεκατρεισήμισι μήνες, δεκατρεισήμισι ώρες, δεκατριάμισι κιλά
Γενική: δεκατρεισήμισι μηνών, δεκατρεισήμισι ωρών, δεκατριάμισι κιλών
Ονομαστική/Αιτιατική: τεσσερισήμισι μήνες, τεσσερισήμισι ώρες, τριάμισι κιλά
Γενική: τεσσερισήμισι μηνών, τεσσερισήμισι ωρών, τεσσεράμισι κιλών
Ονομαστική/Αιτιατική: εικοσιπεντέμισι μήνες, εικοσιπεντέμισι ώρες, εικοσιπεντέμισι κιλά
Γενική: εικοσιπεντέμισι μηνών, εικοσιπεντέμισι ωρών, εικοσιπεντέμισι κιλών

Συνοπτικά:
Η εκφορά ή γραφή του «μισού» χρειάζεται προσοχή – γιατί μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα:
– όταν τα ακέραια αριθμητικά είναι 1, 21, 31, ... , όπου εμφανίζονται τρεις τύποι για τα τρία γένη (με καταλήξεις -άμισης, -άμιση, -άμισι) από τους οποίους οι δύο πρώτοι μεταβάλλονται με την κλίση, και
– όταν τα ακέραια αριθμητικά είναι 3, 4 ή 13, 14 ή 23, 24 ... όπου εμφανίζονται δύο τύποι για τα τρία γένη (με καταλήξεις -ήμισι, -ήμισι, -άμισι) οι οποίοι δεν μεταβάλλονται με την κλίση.
Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις η κατάληξη είναι -μισι και είναι ίδια για όλα τα γένη και για όλες τις πτώσεις.


Πρακτικά:
ο ενάμισης αιώνας
του ενάμιση αιώνα
τον ενάμιση αιώνα

η μιάμιση μέρα
της μιάμισης ημέρας
τη μιάμιση μέρα

το ενάμισι κιλό
του ενάμισι κιλού
το ενάμισι κιλό

Από 'κεί και πέρα, μόνο "–μισι":

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ!!!

  https://e-didaskalia.blogspot.com/2020/03/glwssa-e-dimotikou.html https://e-didaskalia.blogspot.com/2020/04/istoria-e-dimotikou.html https...